2021 ޖަނަވަރީގައި، ދުބާއީގެ މަޝްހޫރު ރެސްޓޯރެންޓަކުން އިންސްޓަގްރާމް ރީލްއެއް އާންމުކުރި އެވެ. އެއީ ގިނަ ބަޔަކަށް އާދައިގެ ވީޑިއޯއެކެވެ. ނަމަވެސް އަލްބޭނިއާގެ ރައްޔިތުންނަށް އެއީ ބޮޑު ހައިރާންކަމަކާއި ރުޅިވެރިކަމެއް ގެނުވި ވީޑިއޯއެކެވެ. އެ ވާހަކަތައް މިއަދު ވެސް ދުނިޔޭގެ މީޑިއާތަކުން އަންނަނީ ކަވަރު ކުރަމުން ނެވެ.
އެ ވީޑިއޯ އިން އެނގުނީ އަލްބޭނިއާގެ އިސްވެރިންނާއިއެކު އީގަލް ހިލްސް (Eagle Hills) ގެ ސީއީއޯ މުޙައްމަދު އަލްޢައްބާރު ބޭއްވި ސިއްރު ބައްދަލުވުމެކެވެ. ރެސްޓޯރެންޓްގެ ވެއިޓަރަކު އާންމުކޮށްލި މި ވީޑިއޯއަކީ، 2.5 ބިލިއަން ޔޫރޯގެ (2.9 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ) ބިޔަ މަޝްރޫޢެއްގެ ޚަބަރު އެންމެ ފުރަތަމަ އާންމުވި ގޮތެވެ. މިއީ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ހާމަކޮށް، ބަހުސްކޮށް، ނުވަތަ ރަސްމީކޮށް ރެކޯޑްކޮށްފައި އޮތް މަޝްރޫޢެއް ނޫނެވެ. ސަރުކާރުގެ ހާމަކަން ކުޑަވުމުން ކަންބޮޑުވެފައި ތިބި އަލްބޭނިއާގެ ރައްޔިތުންނަށް، މިފަދަ އެހެން ތަޖުރިބާތައް ކައިރި ޤައުމުތަކުން ފެނިފައިވެ އެވެ.
ސާބިއާގެ ތަޖުރިބާ: ވައުދާއި، ޙަޤީޤަތް
އީކުއަލް ޓައިމްސް (Equal Times) ގެ 2018 ގެ ރިޕޯޓެއްގައިވާ ގޮތުން، 10 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ "ބެލްގްރޭޑް ވޯޓަރފްރަންޓް" މަޝްރޫޢަށް ސާބިއާއަގެ ރައްޔިތުންނަށް ވައުދުވެފައިވާ 3 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓުން ލިބުނީ ހަމައެކަނި 300 މިލިއަން ޑޮލަރެވެ. ސަރުކާރުން އިތުރުވާނެކަމަށް ވަޢުދުވީ 200,000 (ދެލައްކަ) ވަޒީފާ އެންމެ 1,700 ވަޒީފާއަށް ދަށަށްވެގެން ދިޔައެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އިމާރާތެއްގެ 22 ވަނަ ފަންގިފިލާއިން ވެއްޓި ދެ މަސައްކަތު މީހަކު މަރުވުމާއި، ޤަވާއިދާ ޚިލާފަށް ސާބިއާއަށް ގެނައި ތުރުކީގެ 80 މަސައްކަތު މީހުންގެ ދެ މަސްދުވަހުގެ މުސާރަ ނުލިބިގެން ކުރި މުޒާހަރާފަދަ ކަންކަމާއެކު މި މަޝްރޫޢު ބޮޑު މައްސަލަގަނޑަކަށް ވިއެވެ.
ޖޯޖިއާގެ ބިޔަ ބޮޑު މަޝްރޫޢު،
ޖޯޖިއާ ސަރުކާރުން ވަނީ އީގަލް ހިލްސްގެ 6.5 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓެއް އިއުލާންކޮށްފަ އެވެ. ވެރިކަންކުރާ ޖޯޖިއަން ޑްރީމް ޕާޓީން ބުނަނީ މިއީ އިޤްތިސާދީގޮތުން ބިޔަ، ބޮޑު ފުރުސަތެއް ކަމަށާއި، ދައުލަތުގެ 33 އިންސަތަ ޙިއްސާ މި ޕްރޮޖެކްޓުގައި އޮންނާނެކަމަށެވެ. މި މަޝްޜޫޢާއި ގުޅިގެން ސަރުކާރަށް ތާޢީދުކުރާ މީޑިއާތަކުންވެސް ގިނަ ވަޒީފާތަކާއި، އައު އުމްރާނީ ތަރައްޤީގެ ވައުދުތައް ސަރުކާރުން ވަމުންގެންދާތީ އެ މަޢުލޫމާތު ފަތުރަމުންދެއެވެ. ނަމަވެސް، ޖޯޖިއާއާއި އީގަލް ހިލްސްއާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ތަފުޞީލުތައް ސިއްރުކޮށް، މާލީ، ޤާނޫނީ، އަދި ހިންގުމުގެ ޝަރުތުތައް އާންމުންގެ ލޯމަތިން ވަނީ ފޮރުވާފައެވެ.
އީގަލް ހިލްސް އަކީ ކޮބާ؟
އީގަލް ހިލްސްގެ ހަލުވި ކާމިޔާބީގެ އެންމެ ކުރީގައި ހުރީ ޔޫއޭއީގެ މަޝްހޫރު ‘އީމާރް ޕްރޮޕަޓީސް’ (Emaar Properties - ބުރުޖް ޚަލީފާ އާއި ދުބާއީ މޯލް ފަދަ ތަންތަން ބިނާކުރި ކުންފުނި) ގެ އިސްވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރުވެފައިވާ މުޙައްމަދު އަލްޢައްބާރު އެވެ.
ނަމަވެސް، އީގަލް ހިލްސް އަކީ އަލްޢައްބާރުގެ އަމިއްލަ ވެންޗާރއެކެވެ. އޭނާ ހަމައެކަނި ޑީލްތައް ހަދަނީއެއް ނޫނެވެ؛ ޤައުމުތަކުގެ އިސްވެރިންނާ އޮންނަ ގާތް ގުޅުން ބޭނުންކޮށްގެން، ޔޫއޭއީގެ ސިޔާސީ އިތުބާރު ޔޫރަޕްގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކަށް ފަތުރަމުންދެ އެވެ. ޔޫއޭއީގައި ހޯދާފައިވާ ބޮޑު ކާމިޔާބީއާ އެކު، އޭނާގެ ލޯ މިހާރު އަމާޒުވެފައިވަނީ ޔޫރަޕްގެ ބިންތަކަށެވެ.
ފޯބްސް ސާބިއާއިން ކުރި ދިރާސީ ރިޕޯޓަކުން ހާމަވެފައިވާ ގޮތުގައި، އީގަލް ހިލްސް (Eagle Hills) އަކީ އާދައިގެވަކި ކުންފުންޏެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެއީ "މުޙައްމަދު އަލާއްބާރު" ގެ ބްރޭންޑްގެ ދަށުން އެކުލަވާލެވިފައިވާ، އެކި ގައުމުތަކަށް ޚާއްޞަ "ސްޕެޝަލް ޕާޕަސް ވެހިކަލްސް" (SPV) ތަކުގެ ނެޓްވޯކެކެވެ. މިއިން ކޮންމެ ހޯލްޑިންގ ކުންފުންޏެއްގެ މޮޑެލް ހިންގަނީ "ކޮޕީ އެންޑް ޕޭސްޓް" އުސޫލުންނެވެ. އަދި ކޮންމެ ލޯކަލް ކުންފުންޏެއްގެ މައި ކުންފުނި ޤާއިމުވެފައިވަނީ ޔޫއޭއީ ގައެވެ. މިސާލަކަށް، އީގަލް ހިލްސްގެ ކްރޮއޭޝިއާގެ މިލްކުވެރިޔަކީ އަބޫދާބީގައިވާ އީގަލް ހިލްސް ކްރޮއޭޝިއާ ޕްރޮޕަޓީސްއެވެ. މި ގައުމީ ކުންފުނިތަކުގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުން ވަރަށް މަދެވެ. ބައެއް ޙާލަތްތަކުގައި ތިބެނީ އެކަކު ނުވަތަ ދެ މީހުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން، މި ކުންފުނިތަކުގެ ނިންމުންތައް ނިންމާ "ސުޕަވައިޒަރީ ބޯޑު" ތަކުގެ މައްޗަށް ވެރިވެގަނެފައިވަނީ ޔޫއޭއީ (އެމިރޭޓްސް) ގެ ފަރާތްތަކުންނެވެ.
އޮކްޓޫބަރު 2025 ގައި، "އީގަލް ހިލްސް ޖޯޖިއާ އެލްއެލްސީ" ގެ ނަމުގައި އާ ކުންފުންޏެއް ވަނީ ޓިބިލިސީގެ ޝޯޓާ ރުސްތާވެލީ އެވެނިއު 5 ގައި، ޖޯޖިއާގެ ޕާލަމެންޓް ކުރިމަތީގައި އޮފީހެއް ހުޅުވާފައެވެ. އެހެން ކުންފުނިތަކެކޭ އެއްފަދައިން، މި ކުންފުނީގެވެސް އެންމެއިސް ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ފެންނަން ހުރީ އަލާއްބާރުއެވެ.
އޭގެ މަސްތަކެއް ފަހުން، ޖޯޖިއާގެ ނޫސް އައުޓްލެޓެއް ކަމަށްވާ "ކޮމާރސަންޓް" އިން ވަނީ އެންޓަޕްރައިޒް ޖޯޖިއާގެ ކުރީގެ ޑެޕިއުޓީ ޑިރެކްޓަރު ތޯނިކޭ ޒިރާކިޝްވިލީ، އެ ކުންފުނީގެ އާ ޑިރެކްޓަރަކަށް ހަމަޖައްސައި، "ކޮޕީ އެންޑް ޕޭސްޓް" މޮޑެލްގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ ސުޕަވައިޒަރީ ބޯޑުގެ އޮނިގަނޑު އާންމުކޮށްފައެވެ. މި ބޯޑުގެ ބޮޑު ބައެއް ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ އެމިރޭޓްސްގެ ފަރާތްތަކުންނެވެ: މިބޯޑުގައި ތިބެނީ؛
- އިރާކްލީ ނަދާރެއިޝްވިލީ: ޖޯޖިއާގެ ޑެޕިއުޓީ މިނިސްޓަރ އޮފް އިކޮނޮމީ އެންޑް ސަސްޓެއިނަބަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް
- ތޯނިކޭ ޒިރާކިޝްވިލީ
- މުޙައްމަދު އަލާއްބާރު
- ރާޝިދު މުޙައްމަދު ޢަލީ ރާޝިދު އަލާއްބާރީ: މުޙައްމަދު އަލާއްބާރުގެ ދަރިކަލުން
- ހިޝާމް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ސުލައިމާން: އީގަލް ހިލްސް މޮންޓެނޭގްރޯގެ ޑިރެކްޓަރު
މީގެ އިތުރުން ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ މުހިންމު ނުކުތާއަކީ، ޖޯޖިއާގެ އޮފިޝަލުން ވިދާޅުވާ އަހަރަކު 200 މިލިއަން ޖޯޖިއަން ލަރީ (75 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު) ގެ އާމްދަނީއަކީ ބޯޑުގެ ނިންމުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، އެއީ ދައުލަތަށް ކަށަވަރުވެފައިވާ ފައިސާއެއް ނޫން ކަމެވެ. ނަމަވެސް، އިކޮނޮމީ އެންޑް ސަސްޓެއިނަބަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް މިނިސްޓަރު މަރިއަމް ކްވްރިވިޝްވިލީ އަދިވެސް ސާބިތުކަމާއެކު ވިދާޅުވަނީ މިއީ "ޙަޤީޤީ ޖޯޖިއާގެ" މަޝްރޫޢެއް ކަމަށެވެ. އަދި އެކަން ސާބިތުކުރުމަށްޓަކައި އީގަލް ހިލްސް ޖޯޖިއާއާއެކު އޮތް ގުޅިފައިވާ މިލްކުވެރިކަމުގެ މައްޗަށް އޭނާ ބޮޑަށް ބާރުއަޅުއްވައެވެ.
ޢީގަލް ހިލްސްއިން އިންވެސްޓުކޮށްފައިވާ ޔޫރަޕްގެ ޕްރޮޖެކްޓްތަކުގެ ޚުލާޞާއެއް
އޯ.ސީ މީޑިއާ (OC Media) އިން ޝާޢިއުކޮށްފައިވާ ދިރާސީ ރިޕޯޓުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ޔޫ.އޭ.އީ ގެ ވިޔަފާރިވެރިޔާ މުޙައްމަދު އަލާއްބާރުގެ އީގަލް ހިލްސް (Eagle Hills) ކުންފުނިން ޔޫރަޕްގެ ޤައުމުތަކުގައި (ސާބިއާ، އަލްބޭނިއާ، ހަންގޭރީ، ކްރޮއޭޝިއާ، އަދި ޖޯޖިއާ) ހިންގާފައިވާ ބޮޑެތި ރިއަލް އެސްޓޭޓް ޕްރޮޖެކްޓްތަކުން ފެންނަނީ އެޤައުމުތަކަށް ނުރައްކާތެރި ވަރަށް އެއްގޮތް އުޞޫލުތަކެކެވެ.
- އީގަލް ހިލްސް އާއި ބައެއް ޤައުމުތަކާއި ހެދިފައިވާ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ސިއްރު؛
- ޤައުމުތަކުގެ ސަރުކާރުތަކާއެކު ހަދާ އެއްބަސްވުންތައް އާންމުންނަށާއި ބައިނަލްއަޤުވާމީ ދުނިޔެއަށް ސިއްރުކުރުން.
- ވާދަވެރި ބިޑިންގ (Public Tendering) އަކާ ނުލައި، ޤައުމުގެ އަގުހުރި ބިންތަކާއި ބަނދަރުތައް ސީދާ އެކުންފުންޏަށް ހޯދުން.
- ފައިދާ ނުލިބޭ މާލީ އޮނިގަނޑް (Debt-Interest Loophole)
- ލޯނު ދޫކުރުމުގެ މަކަރުވެރި ރޭވުން: ޢީގަލް ހިލްސްއިން ޤައުމުތަކުގައި ހަދާ "ޖޮއިންޓް ވެންޗަރ" ކުންފުނިތަކަށް ޢީގަލް ހިލްސްގެ މައި ކުންފުނިން އިމާރާތްކުރަން ލޯނު ދެނީ ބޮޑު އިންޓްރެސްޓް ރޭޓުގައެވެ.
- ޤައުމަށް ފައިދާގެ ގޮތުގައި ލިބޭނެ ކަމަށް ބުނާ އިންސައްތަ (މިސާލަކަށް %33) ލިބެނީ ލޯނާއި އިންޓްރެސްޓް ދައްކައި ނިމުމުންނެވެ. މީގެ ސަބަބުން ޤައުމަށް ލިބޭ ފައިދާ ނުހަނު ކުޑަވެއެވެ.
- ސާބިއާގެ އިވެސްޓްމަންޓުތަކުގެ މިކސާލު: ސާބިއާގެ ބެލްގްރޭޑް ވޯޓަރފްރަންޓް ޕްރޮޖެކްޓުން 980 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ އެޕާޓްމަންޓް ވިއްކިއިރު، ސާބިއާ ދައުލަތަށް ފައިދާގެ ގޮތުގައި ލިބުނީ އެންމެ 11.7 މިލިއަން ޑޮލަރެވެ (%1.2 އަށްވުރެ ކުޑަ މިންވަރެކެވެ).
- ޢާންމު ރައްޔިތުންނަށް އަތްނުފޯރާ އަގުތަށް:
- އިމާރާތްކުރާ އެޕާޓްމަންޓްތަކުގެ އަގުތައް އާންމު ރައްޔިތުންގެ އާމްދަނީއަށްވުރެ މާ ބޮޑަށް އުޅެނީ މަތީގައެވެ.
- މިއީ ޢާންމު ރައްޔިތުންނަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، ބޭރުގެ މުއްސަނދިންނަށް ވިއްކައިގެން 'ގޯލްޑަން ވިސާ' ދިނުމަށާއި، ފައިސާ ރައްކާކުރާ (ބްލެކް މަނީ ފަދަ) ތަންތަނުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ ތަންތަނެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި 20 ބިލިއަން ޑޮލަރު އިންވެސްޓްކުރުން: ދިވެހިންނަށް މިއީ ރައްކާތެރި ކަމެއްތޯ؟
ޢީގަލް ހިލްސް އިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި 20 ބިލިއަން ޑޮލަރު އިންވެސްޓްކުރުމަށް ރާވާފައިވާ ނަމަ، ޔޫރަޕްގެ ޤައުމުތަކުގެ ތަޖުރިބާއަށް ބަލާއިރު ދިވެހިރާއްޖެއަށާއި، ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ބޮޑެތި މާލީ، އިޤްތިޞާދީ އަދި ޤާނޫނީ ނުރައްކާތަކެއް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ.
ނަމަވެސް ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުގެ ހައުސިން މިނިސްޓަރު ޑރ. އަބްދުﷲ މުއްތަލިބު ވިދާޅުވަނީ މި މަޝްރޫއު އެއްކޮށް ނިމި ފުރިހަމަވާ ހިސާބަށް ދާއިރު ކޮންމެ އަހަރަކު މަދުވެގެން އެއް މިލިއަން ޓޫރިސްޓުން ޒިޔާރަތް ކުރާނެ ކަމަށް ލަފާކޮށްފައިވެ އެވެ. މަޝްރޫއު ތަރައްގީ ކުރަމުންދާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި، ދައުލަތަށް 11 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް ވުރެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބޭނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރާއިރު، އިގްތިސާދަށް 54,000 އަށް ވުރެ ގިނަ ވަޒީފާ އުފެދިގެންދާނެ ކަމަށް ވެސް މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި އެވެ.
ނުރައްކާވާ ދާއިރާ | ޔޫރަޕްގެ ތަޖުރިބާ (Historical Precedent) | ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކުރާނެ އަސަރު (Impact on Maldives) |
މާލީދާއިރާ އަދި ދައުލަތުގެ ދަރަނި އިތުރުވުން | ކުންފުނީގެ މައި ބޯޑުން ބޮޑެތި އިންޓްރެސްޓްގައި ލޯނުތައް ހަމަޖައްސައި، ދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ ފައިދާ ކަނޑާލުން. | ރާއްޖޭގެ ދަރަނި އިތުރުވެ، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ލިބޭނެ ކަމަށް ބުނާ އާމްދަނީ ނުލިބި، ޤައުމު މާލީ ދަންތުރައެއްގައި ޖެހުން. |
ސިއްރު އެއްބަސްވުންތައް | މަޖިލީހަށާއި އާންމުންނަށް ނޭންގޭ ސިއްރުން އެއްބަސްވުންތައް ހެދުން. | ރާއްޖޭގެ ފަޅުތަކާއި ގިރިތައް އަދި ބިންތައް ފޮރުވިފާ ވާ އެޖެންޑާއެއްގެ ދަށުން ދިގު މުއްދަތަކަށް ބޭރުގެ ކުންފުންޏަކަށް ދިނުން. |
އިޤްތިޞާދީ ޚުދުމުޚުތާރުކަން | ރިއަލް އެސްޓޭޓްގެ އަގުތައް އާންމުންނަށް ނުގަނެވޭ ވަރަށް މައްޗަށް ގެންދިއުން. | ރާއްޖޭގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ އަގުތައް އަތްނުފޯރާ މިންވަރަށް މައްޗަށް ގޮސް، ދިވެހިންގެ ބަދަލުގައި ބޭރުގެ މުއްސަނދިން އެތަންތަން މިލްކުކުރުން. |
ޤާނޫނުތައް ފުނޑާލުން ތިމާވެށީގެ ބިރުވެރިކަން | ތިމާވެއްޓާއި، ޢާއްމު ވިޔަފާރި ވެރިންނަށާއި، އަދި ހެދިފައިވާ ޤާނޫނުތަކަށް ނުބަލައި ކަންކަން އަވަސް އަރުވާލައިގެން ކުރުން. | ރާއްޖޭގެ ނާޒުކު ތިމާވެށްޓަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވުމާއި، ޤާނޫނީ އިމުގެ ބޭރުން ކަންކަން ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުވުން. |
ޔޫރަޕްގެ ޤައުމުތަކުގެ ތަޖުރިބާއަށް ބަލާއިރު، ދެފުށް ފެންނަ (transparent) އުޞޫލެއް ނެތި، އަދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހާއި މިނިވަން މުއައްސަސާތަކުގެ ސީދާ ބައިވެރިވުމެއްނެތި ޢީގަލް ހިލްސް ފަދަ ކުންފުނިތަކާއެކު ހަދާ ބޮޑެތި އެއްބަސްވުންތަކަކީ ދިވެހިރައްޔިތުންނަށް ރައްކާތެރި ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ދައުލަތުގެ މިނިވަންކަމާއި އިޤްތިޞާދީ ސިޔާދަތަށް ނުރައްކާތެރި އަނދަވަޅަކަށް ވައްޓާލުން ކަމުގައި ބުނެވިދާނެބާ އެވެ. މިކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ގާނޫނީ ފަންނުގެ ބޭފުޅުން މިހާރު ވެސް އެއަންނަނީ ފާޅުކުރަމުން ނެވެ.މަޝްރޫއުގެ މުހިންމު ތަފްސީލުތައް:
- ތަރައްގީކުރާ ތަން: ވެރިރަށް މާލެއިން ފުރައިގެން ލޯންޗުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 17 މިނެޓުން ދެވޭ ފުށިދިއްގަރު ފަޅުގައި ހިއްކަމުންދާ "ރަސްމާލެ" ސިޓީގައެވެ.
- ހިމެނޭ ބައިތައް: ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގެ ހޮޓާތަކާއި ރިސޯޓުތައް، ޕްރީމިއަމް އަދި ބްރޭންޑެޑް ރެޒިޑެންސްތައް، ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ މެރީނާއެއް، ވޯޓާފްރަންޓް ޕްރޮމެނާޑްތައް، ރެސްޓޯރެންޓްތަކާއި ފިހާރަތައް، އަދި މުނިފޫހިފިލުވުމާއި ދުޅަހެޔޮކަމުގެ މަރުކަޒުތައް (ވެލްނެސް ސެންޓަރުތައް).
- އިންވެސްޓްމަންޓް: އެކި ފިޔަވަހިތަކަށް ބަހާލައިގެން ކުރިއަށްގެންދާ މި މަޝްރޫއުގެ ޖުމްލަ އިންވެސްޓްމަންޓް 20 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާނެ ކަމަށް އަންދާޒާކުރެވެއެވެ.
- އިގްތިސާދީ ފައިދާ: މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ރާއްޖެއަށް 30 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް ވުރެ ގިނަ ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓް ލިބޭނެ ކަމަށް ބެލެވޭއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި 18 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ނެޓް އިންވެސްޓްމަންޓް ހިމެނެއެވެ. އަދި ސީދާ އަދި ނުސީދާ ގޮތުން 54،000 އަށް ވުރެ ގިނަ ވަޒީފާ އުފެދިގެންދާނެއެވެ.
