މަޖިލިސް މެމްބަރުން ވަކިކުރުމުގެ ބާރު ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންނަށް..!

އަބޫ ފުރުޤާން ޢޖ

19 ޑިސެމްބަރ 2023 - 11:47

4 comments

އަމިއްލައަށް ލާޒިމުކުރާ ޤާނޫނުތަކުން ބާރު ލިބިގެން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ޤައުމުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއާއި ނައިބު ރައީސް މަޤާމުން ދުރުކުރަން މަސައްކަތް ކުރުމުގެކުރިން، ތިމަންބޭފުޅުންނާއި މުޚާޠަބުކުރަން ޖެހޭނީ ނަމުގެ ކުރިޔަށް “ޢިއްޒަތްތެރި” ލާފައި ކަމަށް ދަޢުވާކުރާ މިމެމްބަރުންނަކީ އެބައިމީހުންގެ މުސާރަވެސް އަމިއްލައަށް ކަނޑައަޅައިގެންއުޅޭ ރައްޔިތުންގެ ޚާދިމުންނަށްވީއިރު، ބަރުލަމާނީ ބާރުގެ ޒާތާއި، ރައްޔިތުންނަށް ޙަޤީޤަތުގައި ޚިދުމަތްކުރާ ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމެއްގެ ބޭނުންތެރިކަމާމެދު މިއަދު މިވަނީ ވަރަށް ބޮޑު ސުވާލެއް އުފެދިފަ އެވެ.

ދައުލަތުގެ ވެރިޔާ ވެރިކަމުން ދުރުކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ޖަމާކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަމާލުކަން އަމާޒުކުރަންޖެހޭނީ، މަޖިލިސް މެމްބަރުންނަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ނިޒާމުތައް އަލުން ވަޒަންކުރުމަށެވެ. މިކަމުގައި އޮތް އުއްމީދީ އެއް ހައްލަކީ، މެމްބަރުންގެ ނަސީބު ސީދާ އެމީހުން ތަމްސީލުކުރާ ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންގެ އަތްމައްޗަށް ޖައްސައި، އިންތިޚާބުވެފައިވާ ރައްޔިތުންގެ މަންދޫބުން / ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުން ވަކިކުރުމުގެ ބާރު ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންނަށް ސީދާ ގޮތުން ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ.

ހަރުދަނާ ޑިމޮކްރަސީއެއްގެ ބިންގަލަކީ މަޖިލިސް މެންބަރުން ވަކިކުރުމުގެ މަސައްކަތް އެމީހުން އިންތިޚާބުކުރާ ރައްޔިތުން ދިނުމެވެ. ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން ފެންނަ މިސާލުތަކުން މި އުސޫލުގެ ފައިދާހުރިކަން ހާމަވެގެންދެ އެވެ.

މިސާލަކަށް؛ އެމެރިކާގެ ކެލިފޯނިއާގައި ރައްޔިތުން އިންތިޚާބުކުރި ގަވަރުނަރު ގްރޭ ޑޭވިސް އަށް އާމެދު އިތުބާރުގެ މައްސަލަޖެހި އޭނާ އިންތިޚާބުކުރި ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އޭނާގެ މައްޗަށް އިތުބާރު ގެއްލުމުން 2003 ވަނަ އަހަރު ގްރޭ ޑޭވިސް އޭނާގެ ގޮނޑިން ބޭރުކުރެވުނެވެ. އެމެރިކާގެ ކެލިފޯނިއާ ސްޓޭޓުގައި ރައްޔިތުންނަށް އިންތިޚާބުވެފައިވާ އޮފިޝަލުން އަނބުރާ ގެނައުމުގެ ނިޒާމެއް ގާއިމްކޮށްފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި އެ ސްޓޭޓްގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުން ވެސް ހިމެނެ އެވެ. ރިކޯލް އިންތިހާބެއްގައި ވޯޓުލާ މީހުން ނިންމަނީ ދައުރު ނިމުމުގެ ކުރިން ގޮނޑީގައި އިންނަ އިތުބާރު ނެތްމީހާ މަޤާމުން ވަކިކުރުމަށެވެ

މި މިސާލުން މިއެނގެނީ ރައްޔިތުން ނުވަތަ ގްރާސްރޫޓުން އިސްނަގައިގެން ޑިމޮކްރެޓިކް ޕްރޮސެސްއެއްގެ ތެރެއިން ކާމިޔާބުކަމާއެކު ގޮނޑީގައި އިންނަ މީހާ މަޤާމުން ވަކިކުރެވޭނެކަމެވެ.

މިނޫނަސް ދުނިޔޭގެ ބައެއް ޤައުމުތަކުން ވަނީ ރައްޔިތުންގެ އިސްތިޤުލާލުގެ އުސޫލު ޤަބޫލުކޮށް، ރައްޔިތުންނަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުން ވަކިކުރުމުގެ ބާރު ރިކޯލް ކުރުމާއި އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓު ނުވަތަ ރިފަރެންޑަމް ފަދަ އެކި މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރެއިން ދީފަ އެވެ. އިތުރު ބައެއް މިސާލުތަކަށް ބަލާލާނަމަ؛

ސްވިޒަލޭންޑް: ރެފަރެންޑަމް ޕަވަރ

ސްވިޒަލެންޑަކީ ސީދާ ޑިމޮކްރަސީގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރު ޤައުމަކަށް ވާއިރު، ރައްޔިތުންނަށް ރިފަރެންޑަމް މެދުވެރިކޮށް ޤާނޫނުތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވެ އެވެ. ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ވަކި ޢަދަދެއްގެ ރައްޔިތުން ޕެޓިޝަނެއްގައި ސޮއިކޮށްފިނަމަ، އެހިސާބުންފެށިގެން ޤާނޫނުތަކަށް ނުވަތަ ނިންމުންތަކަށް ގޮންޖަހާ ރެފިރެންޑަމްއެއް ފަށައިގަނެވޭނެ އެވެ. މިއީ ސީދާ މަޖިލީހުގެ ވަކިވަކި މެންބަރުން ވަކި ނުކުރާ ނަމަވެސް، ޤާނޫނު ހަދާ މަރުޙަލާގައި ރައްޔިތުންނަށް މުހިންމު ބަހެއް ދެއްކުމުގެ ބާރު ލިބިގެންދާ ކަމެކެވެ.

ވެނެޒުއެލާ: ރިކޯލް ރެފަރެންޑަމް

ވެނެޒުއެލާގައި ޤައުމީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނާއި ރައީސް ހިމެނޭ ގޮތަށް އިންތިޚާބުވެފައިވާ އޮފިޝަލުން ވަކިކުރުމަށް ރައްޔިތުންނަށް ރިކޯލް ރެފިރެންޑަމެއް ފެށުމުގެ ހުއްދަ ޤާނޫނު އަސާސީން ދީފައިވެ އެވެ. މިކަން ކުރުމަށްޓަކައި ވޯޓުލުމުގެ ޙައްޤު ލިބިފައިވާ މީހުންގެ ވަކި ޕަސެންޓަކުން ވަކި މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ޕެޓިޝަނެއްގައި ސޮއިކުރަން ޖެހެ އެވެ. ރިކޯލް ވޯޓް ކާމިޔާބު ވެއްޖެ ނަމަ ގޮނޑި ގެއްލުނު މެމްބަރުގެ ބަދަލުގައި އެގޮނޑިއަށް އާ މެމްބަރަކު އިންތިޚާބުކުރުމަށް އާ އިންތިޚާބެއް ބާއްވން ޖެހެއެވެ.

ޓައިވާން: ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ޔުއާން ރިކޯލް

ޓައިވާންގައި ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ ޔުއާންގެ މެމްބަރުން އަނބުރާ ގެނައުމުގެ ބާރު ރައްޔިތުންނަށް ލިބިގެންވެ އެވެ. ޕެޓިޝަނަކަށް ވޯޓުލުމުގެ ޙައްގު ލިބިފައިވާ މީހުންގެ ވަކި ޕަސެންޓެއްގެ ތާއީދު ލިބިއްޖެނަމަ ރިކޯލް ވޯޓެއް ބާއްވަ އެވެ. ރިކޯލް އަށް ވޯޓުލާ މީހުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ތާޢީދު ކުރާނަމަ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ މެންބަރު ވަކިކޮށް، ހުސްވެފައިވާ ގޮނޑީގެ ފަޅުކަން ފިލުވާނީ ބައި އިލެކްޝަނެއް ބާއްވައިގެންނެވެ.

ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ މުހިންމު ކަމަކީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ވަކިކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ވަކި އުޞޫލުތަކާއި ޝަރުތުތައް ޤައުމުތަކުގެ މެދުގައި ވަރަށް ތަފާތު ކަމަށާއި، މި އުޞޫލުތަކުގެ ފައިދާ ބިނާވެފައިވަނީ ކޮންމެ އިޙްތިޞާޞެއްގެ ޤާނޫނީ އަދި ސިޔާސީ މާޙައުލުގެ މައްޗަށެވެ. މީގެ އިތުރުން މިފަދަ ބާރުތައް ބޭނުންކުރުމުން ސިޔާސީ ހަމަޖެހުމާއި ވެރިކަން ހިންގުމަށް އަސަރުތަކެއް ކޮށްފާނެތީ، ރައްޔިތުން ބާރުވެރިކުރުމާއި ޑިމޮކްރެޓިކް މުއައްސަސާތަކުގެ ހަމަޖެހުމާ ދެމެދު ބެލެންސް ހޯދުމަކީ މި މެކޭނިޒަމްތަކަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.

ޑިމޮކްރަސީގައި ދިވެހިރާއްޖެ މިހާ ޅަފަތުގައިއުޅޭއިރު، ޑިމޮކްރަސީ ކުރިއަރާފައިވާ ބައެއް ޤައުމުތަކުގައި މަޖިލިސް މެމްބަރުން އެމީހުންގެ ޢަމަލުތަކުގެ ނަތީޖާއާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނީ، އެމީހުން ވަކިކުރުމަށް އެދި ދާއިރާގެ ފަރާތްތަކުން ޕެޓިޝަނެއް އިންތިޒާމު ކުރުމުންކަން މިބުނެވުނު މިސާލުތަކުން އެނގެއެވެ. އެގޮތަށް އެކަން ކުރުމުގެ ސަބަބުން މެމްބަރުގެ ޕާފޯމަންސް އިންސާފުވެރި އަދި ހާމަކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ވަޒަންކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބި، އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެމީހުން ވަކިކޮށް، އިންތިޚާބުވެފައިވާ މެމްބަރުން އެމީހުންގެ ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންގެ ބޭނުންތަކާއި ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ޖަވާބުދާރީވާންޖެހޭ ޑިމޮކްރެޓިކް އުޞޫލު އަލުން ކަށަވަރުކޮށްދީފިއެވެ.

ވީމާ ރައްޔިތުންގެ ޑިމާންޑްގެ ތެރެއިން މަޖިލިސް މެންބަރުން ވަކިކުރުމަށް ވަކާލާތުކޮށްގެން، އަޅުގަނޑުމެން މި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ ނިޒާމު ބިނާވެފައިވާ ޑިމޮކްރެޓިކް އުސޫލުތައް ވަރުގަދަކުރަން އެބަ ޖެހެއެވެ. ދާއިރާގެ އެމްޕީ އަކީ ވެލްފެއާރ އޮފިސަރަކަށް ވުމަކީ ޑިމޮކްރެޓިކް ހަމަ ގެއްލި އިންސާފުގެ މައްޗަށް ނާ އިންސާފު ގަދަވެދާނެ ކަމެކެވެ.

ތިމަންނާމެންނަކީ އެންމެ ޢިއްޒަތްތެރި މީހުންނޭ އަމިއްލައަށް ބުނެ، ލާޒިމްކުރާ ޤާނޫނަކުން ވަކި ޕާޓިޝަނެއް ޖަހައިގެން ވަކިގަޑިތަކެއްގައި ފުލުހުންނަށްވެސް "އަތްނުލެވޭ" ގޮތަށްތިބެ އަދި އަމިއްލައަށް އެމީހުންގެ މުސާރަވެސް ކަނޑައަޅައިގެންތިބި ބަޔަކަށް މި އުސޫލުގެ ސަބަބުން ބާރު ލާމަރުކަޒީ ކުރެވި، މަޖިލިސް މެމްބަރުންނަށް އަމިއްލައަށް ލާޒިމުކުރާ ޤާނޫނުތައް އަމިއްލަ ނުވަތަ ސިޔާސީ ފައިދާއަށް ބޭނުން ނުކުރެވޭނެ އެވެ. އެއީ ރައްޔިތުން ހޮވާ މަންދޫބުން އެމީހުންގެ މެންޑޭޓަށް ތެދުވެރިވެ، ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ޒިންމާ އެމީހުންނާ ޙަވާލުކުރި ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންނަށް ދަރަނިވެރިވެގެން ތިބޭކަން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުން ވަކިކުރުމުގެ ބާރު ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންނަށް ދިނުމުން، އިންތިޚާބުވެފައިވާ އޮފިޝަލުން ޖަވާބުދާރީވެ، ހާމަކަން ބޮޑު، މުޖުތަމައުގެ ތަފާތު ބޭނުންތަކަށް ޖަވާބުދާރީވާ ނިޒާމެއް އުފައްދައި، ރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ފޭރާން ހަރުދަނާކުރަން ޖެހެ އެވެ. ރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރަސީގެ ޙަޤީޤީ ރޫޙު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ވަޞީލަތެއްގެ ގޮތުގައި ދާއިރާގެ ރައްޔިތުން ބާރުވެރިކުރުވަން ވީއެވެ.